“Görkəmli alim-oftalmoloq Zərifə xanım Əliyevanın əziz xatirəsini Azərbaycan xalqı daim ehtiramla anacaq”

“Azərbaycan səhiyyəsinin ən görkəmli simalarından biri, keçmiş SSRİ miqyasında tanınmış alim-oftalmoloq Zərifə xanım Əliyeva 1923-cü il aprelin 28-də Azərbaycanın dilbər guşəsi olan Naxçıvan Muxtar Respublikası Şərur rayonunun Şahtaxtı kəndində anadan olmuşdur. Artıq 32 yaşında tibb elmləri doktoru dissertasiyasını müdafiə etmiş və Azərbaycan Səhiyyə Komissarlığında səhiyyə komissarının müavini vəzifəsində çalışan atası Əziz Əliyevin yolunu davam etdirənZərifə xanım da öz gələcək taleyini məhz tibb elminə həsr etmək barədə qərar qəbul edir. 1942-ci ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Zərifə xanım Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə-profilaktika fakültəsinə daxil olur və 1947-ci ildə bu ali təhsil müəssisəsini əla qiymətlərlə bitirir.
1949-cu ildən başlayaraq Azərbaycan Elmi Tədqiqat Göz Xəstəlikləri İnstitutunda elmi işçi kimi fəaliyyətə başlayır. 1950-ci ildə aspiranturaya daxil olan Zərifə Əliyeva praktik əməli həkim fəaliyyəti ilə yanaşı elmi axtarışlarını davam etdirir. Həmin illərdə keçmiş sovetlər birliyinin bir çox respublikalarında, xüsusilə də Azərbaycanda gözü zədələyən və ağır nəticəyə, hətta tam korluğa səbəb olan traxoma infeksion xəstəliyi geniş yayılmışdı və bu xəstəliyə qarşı hələ də təsirli müalicə üsulları tapılmamışdı. Məhz buna görə bu infeksiya ilə effektiv mübarizə sadəcə oftalmologiya elmi üçün deyil, bütövlükdə respublikanın səhiyyə sistemi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Belə bir dövrdə Zərifə xanım Əliyeva traxoma xəstəliyinə qarşı aparılan müalicəvi və profilaktik tədbirlərin təşkilində və keçirilməsində fəal iştirak edir, konkret müalicə təcrübəsindən başqa Azərbaycanda traxoma xəstəliyinin daha geniş yayıldığı rayonlara gedir, həkim-oftalmoloqlara məruzələr oxuyur, əhali arasında profilaktik söhbətlər aparırdı. Zərifə xanımın məhz bu fəaliyyəti onun növbəti illərdə traxoma infeksion xəstəliyinin müalicəsində əldə etdiyi misilsiz uğurlar üçün möhkəm zəmin yaratmış olur.”

Bu sözləri görkəmli akademik Zərifə xanım Əliyevanın 15 aprel anım günü münasibətilə mətbuata verdiyi açıqlamasında millət vəkili Göydəniz Qəhrəmanov deyib.
       
Fikirlərini davam etdirən deputat Zərifə xanımın fundamental elmi araşdırmaları əsasında müxtəlif göz xəstəliklərinin müalicə üsullarının və profilaktik tədbirlərin işlənib hazırlandığını qeyd edib: “Müxtəlif göz xəstəliklərinin müalicə üsullarının işlənib hazırlanması ilə məşğul olan Zərifə xanım elmi fəaliyyətinin ilk mərhələsini traxoma infeksion xəstəliyinin müalicəsinə həsr edir. Beləliklə, Zərifə Əliyevanın ilk elmi araşdırmalarının mövzusunu həyat özü müəyyənləşdirir. Bu dövrdə Zərifə xanım yalnız çalışdığı institutda fəaliyyət göstərməklə kifayətlənmirdi, o, respublikanın şəhər və rayonlarını bir-bir gəzərək, xəstəliyin yaranma səbəblərini araşdırır və xəstəlik ocaqlarında kompleks şəkildə müalicə-profilaktik tədbirləri həyata keçirirdi. Böyük alim uşaq evlərində tərbiyə alan kimsəsiz uşaqlar arasında yayılan traxoma xəstəliyinin qarşısını almaqda xüsusi xidmət göstərib. Uğurlu tədqiqatların nəticələri Zərifə Əliyevanın 1960-cı ildə müdafiə etdiyi “Traxomanın digər terapiya üsulları ilə birlikdə sintomisinlə müalicəsi” mövzusunda namizədlik dissertasiyanın əsasını təşkil etmişdir. Bu sahə üzrə ixtisaslaşaraq, elmlər namizədi dərəcəsinə yüksələn Zərifə xanımın təklif etdiyi müalicə metodu tezliklə bütün respublikada tətbiq edilir və ölkəmiz bu xəstəlikdən xilas olur. Buna görə də Azərbaycanda traxomanın sosial xəstəlik kimi ləğvi məhz Zərifə xanım Əliyevanın adı ilə bağlıdır. Bir vacib məqamı da qeyd edək ki, Zərifə xanım uşaq evlərində tərbiyə alan kimsəsiz uşaqlar arasında yayılan traxoma xəstəliyinin qarşısını almaqda müstəsna xidmət göstərib. Böyük alim yalnız çalışdığı institutda fəaliyyət göstərməklə kifayətlənmirdi, o, respublikanın şəhər və rayonlarını bir-bir gəzərək, xəstəliyin yaranma səbəblərini araşdırır və xəstəlik ocaqlarında kompleks şəkildə müalicə-profilaktik tədbirləri həyata keçirirdi.”
       
Daha sonra G.Qəhrəmanov Zərifə xanım Əliyevanın həm də xoşbəxt bir ailənin necə qurulması və qorunması baxımından bir örnək olduğunu vurğulayaraq bunları deyib: “Zərifə xanım Əliyeva özünün bütün əhatəli elmi fəaliyyəti ilə yanaşı, eyni zamanda, qayğıkeş ana, vəfalı ömür-gün yoldaşı olmuş, sahib olduğu ailə ocağının daim xoşbəxt olmasını təmin edə bilmişdir. Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyev Zərifə xanımın bu xüsusiyyətlərini qeyd edərək belə demişdir:“Gənc yaşlarımdan mənim həyatım dövlət işi ilə bağlı olubdur. Mən bütün həyatımı buna sərf etmişəm və bu gün də bu yolda çalışıram. Bu yolda mənim həmişə səmərəli, müvəffəqiyyətlə çalışmağımda hesab edirəm ki, ailə vəziyyətimin çox böyük rolu olub. Zərifə xanım kimi həyat yoldaşım olduğuna və o, ailəmdə çox yüksək mənəvi mühit yaratdığına görə mən xoşbəxt olmuşam. Həyatımın bütün dövrlərində işlə məşğul olduğuma görə ailə məsələlərinə fikir verməyə vaxtım olmayıb. Bunların hamısı Zərifə xanımın üzərinə düşüb və o da bu vəzifəni şərəflə, sədaqətlə, çox böyük məharətlə yerinə yetirib.” Bütün bunlarla yanaşı Zərifə xanım elmi fəaliyyətini də uğurla davam etdirir, xalqına xidmətini bir an belə olsun səngitmirdi. 1967-ci ildə Zərifə Əliyeva Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun göz xəstəlikləri kafedrasına dosent vəzifəsinə dəvət olunur.Çoxillik müşahidələrin, klinik tədqiqatların və eksperimentlərin nəticələri Zərifə xanım Əliyevanın doktorluq dissertasiyanın əsasını təşkil etmişdir. O, “Azərbaycanın bir sıra kimya müəssisələri işçilərinin görmə orqanının vəziyyəti”mövzusunda yazdığı dissertasiya işini dünyanın ən nüfuzlu oftalmologiya mərkəzlərindən birində – H.Helmqolts adına Moskva Elmi-Tədqiqat Göz Xəstəlikləri İnstitutunda müdafiəetmişdir. Zərifə Əliyevanın dissertasiya işi alim-oftalmoloqların yüksək qiymətini almış, oftalmologiyanın bu sahəsində ilk işlərdən biri olmuşdur. 1977-ci ildə Zərifə xanım Əliyevaya tibb elmləri doktoru elmi dərəcəsi verilmişdir.1981-ci ildə oftalmologiyanın inkişafına verdiyi böyük töhfəyə – görmə orqanının peşə patologiyası sahəsində apardığı elmi tədqiqatlara görə professor Zərifə Əliyeva oftalmologiya aləmində ən yüksək mükafata – SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının akademik M.İ.Averbax adına mükafatına layiq görüldü. Qeyd olunmalıdır ki, professor Z.Ə.Əliyeva həmin mükafata layiq görülən ilk qadın alim idi.Azərbaycan səhiyyəsi qarşısında misilsiz xidmətləri olmuş görkəmli alim, qayğıkeş ana Zərifə xanım Əliyevanın əziz xatirəsi xalqımız tərəfindən daim ehtiramla anılır” – deyə,millət vəkili fikirlərini tamamlayıb.