Azərbaycan Respublikası ilə Türkmənistan arasında münasibətlər müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində qardaşlıq, qarşılıqlı hörmət və etibarlı tərəfdaşlıq nümunəsi kimi diqqət çəkir. İki ölkəni birləşdirən əlaqələrin əsasında yalnız siyasi və iqtisadi maraqlar deyil, eyni zamanda ortaq tarix, dil, mədəniyyət, milli-mənəvi dəyərlər və türk kimliyi dayanır. Prezident İlham Əliyevin Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun 2026-cı il iyunun 22-də Azərbaycana səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat da məhz bu qardaşlıq münasibətlərinin dərin mahiyyətini və gələcək inkişaf perspektivlərini əks etdirən mühüm siyasi mesajlarla yadda qaldı.
Azərbaycan və Türkmənistan xalqları əsrlər boyu eyni tarixi-siyasi və mədəni məkanın ayrılmaz hissələri olmuşlar. Böyük İpək Yolunun üzərində yerləşən bu xalqlar müxtəlif dövrlərdə iqtisadi, ticarət və mədəni əlaqələr vasitəsilə bir-birinə yaxınlaşmış, ortaq türk sivilizasiyasının inkişafına əhəmiyyətli töhfələr vermişlər. Bu gün müstəqil dövlətlər kimi inkişaf edən Azərbaycan və Türkmənistan həmin zəngin irsi qorumaqla yanaşı, onu müasir əməkdaşlıq modelinə çevirməyi bacarmışlar.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında xüsusi vurğulanan məqamlardan biri Qarabağın yenidən qurulması prosesində Türkmənistanın göstərdiyi dəstək oldu. Dövlət başçısının Türkmən xalqının Milli Lideri Qurbanqulu Berdiməhəmmədova təşəkkür etməsi, onun təşəbbüsü ilə Füzuli şəhərində məscidin tikintisinə başlanıldığını qeyd etməsi iki qardaş xalq arasındakı mənəvi bağların nə qədər güclü olduğunu bir daha nümayiş etdirdi.
İşğaldan azad edilmiş torpaqlarda aparılan bərpa və quruculuq işləri Azərbaycanın müasir tarixində mühüm mərhələ hesab olunur. Bu prosesdə qardaş ölkələrin dəstəyinin xüsusi əhəmiyyəti vardır. Türkmənistanın Füzulidə məscid tikintisi təşəbbüsü yalnız infrastruktur layihəsi deyil, həm də mənəvi həmrəyliyin, ortaq dini və mədəni dəyərlərin təzahürüdür. Bu addım qardaş Türkmənistan xalqının Azərbaycanın sevincini öz sevinci kimi qəbul etdiyini nümayiş etdirir.
Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərinin ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri onların möhkəm humanitar baza üzərində qurulmasıdır. Prezident İlham Əliyevin də qeyd etdiyi kimi, son illərdə qarşılıqlı Mədəniyyət Günlərinin keçirilməsi, yaradıcı kollektivlərin çıxışları və müxtəlif humanitar layihələrin həyata keçirilməsi xalqlar arasında yaxınlığı daha da artırır. Azərbaycan Mədəniyyəti Günlərinin Aşqabadda və Arkadağ şəhərində keçirilməsi, Türkmənistan mədəniyyət nümayəndələrinin Bakıda və Gəncədə təşkil olunan tədbirlərdə iştirakı bu əməkdaşlığın parlaq nümunələrindəndir.
Mədəniyyət xalqları bir-birinə yaxınlaşdıran ən güclü körpülərdən biridir. Musiqi, ədəbiyyat, incəsənət və milli adət-ənənələr vasitəsilə xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşma və etimad daha da möhkəmlənir. Azərbaycan və Türkmənistan bu sahədə həyata keçirdikləri layihələrlə Türk dünyasının mədəni inteqrasiyasına mühüm töhfə verirlər.
Bakı və Aşqabad şəhərlərinin, eləcə də Füzuli və Arkadağ şəhərlərinin qardaşlaşması da xüsusi simvolik məna daşıyır. Bu qərarlar yalnız şəhərlər arasında əməkdaşlığı deyil, bütövlükdə xalqlar arasında dostluğun və qardaşlığın daha da güclənməsini ifadə edir. Şəhərlərin qardaşlaşması təhsil, mədəniyyət, turizm və iqtisadiyyat sahələrində yeni əməkdaşlıq imkanları yaradır.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında əks olunan mühüm məqamlardan biri də Türk dünyasının birliyi ilə bağlı məsələlər oldu. Son illər türk dövlətləri arasında əməkdaşlıq yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoymuşdur. Azərbaycan bu prosesin fəal iştirakçılarından biri kimi çıxış edir. Türkmənistan da türk xalqlarının ortaq maraqlarının qorunmasına və qarşılıqlı əlaqələrin genişlənməsinə mühüm töhfələr verir.
Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Şurasına tamhüquqlu üzv qəbul edilməsində Türkmənistanın fəal dəstəyi iki ölkə arasındakı yüksək etimadın göstəricisidir. Prezident İlham Əliyevin bu hadisəni tarixi hadisə kimi qiymətləndirməsi təsadüfi deyil. Bu qərar Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə münasibətlərinin daha da dərinləşməsinə, regionlararası inteqrasiyanın genişlənməsinə və Türk dünyasının geosiyasi əhəmiyyətinin artmasına xidmət edir.
Bu gün Azərbaycan və Türkmənistan yalnız ikitərəfli münasibətlər müstəvisində deyil, həm də regional və beynəlxalq platformalarda uğurla əməkdaşlıq edirlər. Hər iki ölkə beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə hörmət, dövlətlərin suverenliyi və ərazi bütövlüyünün qorunması kimi fundamental prinsipləri müdafiə edir. Bu ortaq yanaşma beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstəyi daha da gücləndirir.
Müasir dövrdə iqtisadi əməkdaşlıq da Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilib. Hər iki ölkə zəngin təbii ehtiyatlara, əlverişli coğrafi mövqeyə və mühüm tranzit imkanlarına malikdir. Xəzər dənizi iki ölkə arasında əməkdaşlığı daha da genişləndirən mühüm amildir. Enerji, nəqliyyat və logistika sahələrində həyata keçirilən layihələr tərəflərin iqtisadi potensialını artırmaqla yanaşı, regional əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə də xidmət edir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında qeyd etdiyi kimi, nəqliyyat-logistika sahəsində əməkdaşlıq artıq strateji xarakter daşıyır. Müasir dünyanın iqtisadi xəritəsində etibarlı nəqliyyat dəhlizləri xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Azərbaycan və Türkmənistan bu istiqamətdə həyata keçirdikləri layihələrlə Avropa ilə Asiya arasında mühüm əlaqələndirici rol oynayırlar. Bu əməkdaşlıq yalnız iqtisadi deyil, həm də siyasi sabitlik və regional təhlükəsizlik baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Enerji sahəsində əməkdaşlıq da münasibətlərin mühüm istiqamətlərindən biridir. Azərbaycan və Türkmənistan dünyanın enerji bazarında mühüm mövqeyə malik ölkələr sırasındadır. Qlobal enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində hər iki dövlətin rolu getdikcə artır. Bu baxımdan enerji sahəsində qarşılıqlı fəaliyyətin genişləndirilməsi həm ölkələrin milli maraqlarına, həm də beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafına xidmət edir.
Prezident İlham Əliyevin Türkmənistanın sosial-iqtisadi inkişaf sahəsində qazandığı uğurları yüksək qiymətləndirməsi də qardaş münasibətlərinin səmimiliyini nümayiş etdirir. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, Türkmənistanda son illər həyata keçirilən genişmiqyaslı layihələr, şəhərlərin müasirləşdirilməsi, infrastrukturun inkişafı və turizm sektorunun genişləndirilməsi ölkənin davamlı inkişaf strategiyasının uğurlu nəticələridir.
Azərbaycan da öz növbəsində son illərdə böyük inkişaf yolu keçmiş, regionun aparıcı dövlətlərindən birinə çevrilmişdir. Hər iki ölkənin uğurları qarşılıqlı sevinc hissi ilə qarşılanır. Bu isə münasibətlərin sırf diplomatik çərçivədən kənara çıxaraq həqiqi qardaşlıq xarakteri daşıdığını göstərir.
Türkmənistanın beynəlxalq aləmdə geniş dəstək qazanan neytrallıq siyasəti də Azərbaycan tərəfindən daim dəstəklənir. Bu siyasət regional sabitliyin qorunmasına, dialoqun təşviqinə və qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsinə xidmət edir. Prezident İlham Əliyevin bu dəstəyi bir daha ifadə etməsi Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərinin strateji mahiyyətini təsdiqləyən mühüm siyasi mesaj kimi qiymətləndirilə bilər.
Səfər zamanı imzalanan sənədlər və əldə olunan razılaşmalar göstərir ki, iki ölkə arasında əməkdaşlıq davamlı şəkildə genişlənir və yeni məzmun qazanır. Bu sənədlər iqtisadi, humanitar, nəqliyyat, enerji və digər sahələrdə əlaqələrin daha da inkişaf etdirilməsinə xidmət edir.
Bütün bunlar onu göstərir ki, Azərbaycan və Türkmənistan arasında münasibətlər ortaq tarixə, ortaq dəyərlərə və ortaq gələcək baxışına əsaslanır. Bu münasibətlər təkcə iki dövlətin maraqlarına xidmət etmir, eyni zamanda Türk dünyasının birliyinin möhkəmləndirilməsinə, regionda sülh və sabitliyin təmin olunmasına mühüm töhfə verir.
Prezident İlham Əliyevin mətbuata bəyanatında ifadə olunan fikirlər də bir daha təsdiq edir ki, Azərbaycan-Türkmənistan əlaqələri bu gün ən yüksək inkişaf mərhələsini yaşayır. Qarşılıqlı hörmətə, etimada və qardaşlığa əsaslanan bu münasibətlər gələcəkdə daha da möhkəmlənəcək, yeni layihələr və təşəbbüslərlə zənginləşəcəkdir. Bu isə həm iki xalqın rifahına, həm də Türk dünyasının güclənməsinə xidmət edən mühüm amillərdən biri olacaqdır.
Milli Məclisin deputatı
Şahin Seyidzadə
